Dvanaest ubijenih u masovnoj pucnjavi kod Johanezburga
Naoružana grupa upala je u nezvanično naselje kod Johanezburga i ubila dvanaest ljudi, dok policija traga za napadačima i istražuje vezu sa ilegalnim rudarenjem.
- U nezvaničnom naselju Džampers, oko 6 kilometara istočno od centra Johanezburga, ubijeno je 12 osoba, a najmanje devet je ranjeno.
- Pucnjavu je izvelo više od deset teško naoružanih napadača koji su dovezeni belim kombijem i pobegli istim vozilom.
- Policija je pokrenula poteru i istražuje mogući motiv, uključujući vezu sa ilegalnim rudarenjem.
- Južna Afrika beleži jednu od najviših stopa ubistava na svetu, u proseku preko 60 ubistava dnevno.
Za Srbiju, koja Južnu Afriku poznaje pre svega kroz rudarske investicije i diplomatiju u okviru grupe nesvrstanih i njenih savremenih naslednika, vest iz noći između utorka i srede deluje udaljeno, ali ona govori o problemu koji evropske kancelarije sve češće povezuju sa globalnim lancima snabdevanja sirovinama: nasilju oko kontrole nad rudnim bogatstvom. U nezvaničnom naselju Džampers, u predgrađu Klivlend istočno od centra Johanezburga, naoružana grupa ubila je dvanaest ljudi i ranila najmanje devet, u jednom od najtežih pojedinačnih napada u toj zemlji ove godine.
Prema saopštenju policije, napad se dogodio oko 23 časa po lokalnom vremenu, 10. juna. Više od deset napadača dovezeno je belim kombijem do ruba naselja, posle čega su, kako navodi policija, ušli kroz oba ulaza i otvarali vatru na stanovnike na više lokacija, da bi potom pobegli istim vozilom. Pripadnici hitnih službi zatekli su tela na nekoliko mesta unutar naselja, dok su ranjeni prevezeni u obližnje bolnice.
Provincijski policijski komesar saopštio je da je pokrenuta šira potraga i da se istraga vodi u više pravaca. Do trenutka izveštavanja niko nije uhapšen, a motiv nije zvanično utvrđen. Deo ubijenih, navodi policija, pronađen je na mestu koje podseća na improvizovani centar za preradu rude, što je istražitelje navelo da ispituju mogući sukob oko ilegalnog rudarenja, fenomena koji u Južnoj Africi godinama proizvodi nasilje između rivalskih grupa.
Zašto je ilegalno rudarenje povezano sa ovakvim napadima?
Južna Afrika ima dugu istoriju kopanja zlata, a sa zatvaranjem zvaničnih okana ostali su napušteni rudnici u kojima ilegalni kopači, poznati kao “zama zama”, traže ostatke rude. Te grupe deluju van svake institucionalne kontrole, često naoružane, i vode borbu za pristup nalazištima i za teritoriju na kojoj se ruda prerađuje i prodaje. Sukobi između suparničkih ekipa redovno prerastaju u oružane obračune, a nezvanična naselja na rubovima velikih gradova postaju poprišta nasilja jer u njima živi siromašno stanovništvo bez stalnog policijskog prisustva.
Lokacija na kojoj su nađena tela, opisana kao prostor za preradu rude, uklapa se u taj obrazac. Istraga će, prema policiji, utvrditi da li je reč o planiranom obračunu zbog kontrole nad tom delatnošću ili o napadu druge prirode. Bez uhapšenih i bez potvrđenog motiva, svaka čvrsta interpretacija ostaje preuranjena, ali kontekst u kojem se napad dogodio usmerava pažnju istražitelja upravo ka toj ekonomiji senke.
Šta ovaj napad govori o stanju bezbednosti u Južnoj Africi?
Južna Afrika godinama beleži jednu od najviših stopa ubistava na svetu, sa prosekom koji prelazi šezdeset ubistava dnevno. Široka dostupnost vatrenog oružja, kako legalnog tako i ilegalnog, hrani nasilje između bandi i rivalskih grupa u neformalnoj ekonomiji. Masovne pucnjave u nezvaničnim naseljima nisu izolovana pojava, već deo strukturnog problema sa kojim se država bori uz ograničeno prisustvo institucija u najsiromašnijim sredinama.
Za zemlju koja se predstavlja kao jedna od vodećih ekonomija kontinenta i članica grupe vodećih privreda u razvoju, ovakvi napadi otvaraju pitanje o tome koliko država zaista kontroliše sopstvenu teritoriju i resurse. Evropske kancelarije ovu temu prate i kroz prizmu lanaca snabdevanja, jer deo zlata sa crnog tržišta završi u međunarodnim tokovima. Šta će istraga otkriti o pozadini napada u Džampersu, i hoće li ona promeniti način na koji se Južna Afrika nosi sa nasiljem oko rudnog bogatstva?
