Kotor: uhapšen pripadnik iranske Garde, preti mu izručenje SAD

U Kotoru je uhapšen muškarac za kojim je tragala američka Federalna istražna služba zbog niza sajber-napada na infrastrukturu Sjedinjenih Država. Hapšenje je obavljeno 25. juna, u zajedničkoj akciji crnogorske policije i FBI, na osnovu Interpolove poternice i direktnog zahteva nadležnih organa SAD.

Osumnjičeni, koji se u domaćim medijima vodi kao A. B. (39), državljanin je Turske i Irana. Prema navodima istražitelja, reč je o pripadniku Iranske revolucionarne garde. On je, do okončanja postupka, lišen slobode i upućen na proceduru izručenja, dok krivica nije pravosnažno utvrđena.

Za šta se osumnjičeni tereti?

Optužbe koje stižu iz Sjedinjenih Država odnose se na period od 2013. godine. Osumnjičeni se navodno tereti da je organizovao i sprovodio masovne hakerske napade usmerene na američku infrastrukturu i obrazovni sistem. Meta je, prema istrazi, bilo više od 150 univerziteta u SAD.

Istražitelji navode da su ukradeni podaci i kompromitovani univerzitetski nalozi korišćeni u korist iranskih subjekata. Procenjena šteta od ovih napada premašuje 3,4 milijarde dolara. Optužnica, koja se vodi pred sudom u Njujorku, obuhvata više tačaka, među kojima su udruživanje radi kompjuterske prevare, hakovanje i krađa identiteta.

Reč je o delima koja se u američkom pravnom sistemu kvalifikuju kao teški oblici sajber-kriminala. Ako izručenje bude odobreno, osumnjičenom će biti suđeno u Sjedinjenim Državama, gde se za pojedine tačke optužnice predviđaju višegodišnje zatvorske kazne.

Kako je teklo hapšenje u Crnoj Gori?

Akciju su sproveli pripadnici tima za međunarodne poternice Nacionalnog centralnog biroa Interpola u Podgorici, u koordinaciji sa FBI. Osumnjičeni je lociran na teritoriji Kotora, a hapšenje je obavljeno bez incidenata.

Po nezvaničnim saznanjima, ovo nije izolovan slučaj. Saradnja crnogorskih i američkih službi tokom protekle tri godine rezultirala je lociranjem i hapšenjem sedam osoba na teritoriji Crne Gore, za kojima su tragale strane službe. Crna Gora se, zbog geografskog položaja i mreže veza, povremeno pominje kao tačka u kojoj se kriju osobe pod međunarodnim poternicama.

O daljem toku postupka odlučivaće nadležni sud u Podgorici, koji će ceniti zahtev za izručenje. Procedura izručenja podrazumeva proveru formalnih uslova i može potrajati, posebno kada osumnjičeni ima državljanstvo više zemalja.

Slučaj otvara i šire pitanje koje sve češće prati ovakva hapšenja u regionu. Koliko su balkanske države postale značajne karike u međunarodnom lancu progona sajber-kriminala, i da li je to znak bolje saradnje ili samo posledica toga što se osumnjičeni ovde osećaju sigurno?