Purgatorije u Tivtu: Prljave ruke i Biković do vrha

Dvadeset prvo izdanje Festivala mediteranskog teatra Purgatorije u Tivtu zatvoreno je 31. avgusta, i odluka žirija o glavnoj nagradi nije ostavila prostora za nedoumicu: najboljom predstavom proglašene su “Prljave ruke” Centra za kulturu Tivat, a presuda je, prenelo je Beogradsko dramsko pozorište, doneta jednoglasno. Isto važi i za obe glumačke nagrade iz iste podele uloga, što se na festivalu ovog formata dešava retko, a kad se dogodi, obično znači da je jedna predstava jednostavno nadmašila konkurenciju u svakom pogledu koji se meri.

“Prljave ruke” su politička drama u kojoj mladić dobija zadatak da likvidira funkcionera, useli se u njegovu kuću pod tuđim imenom, i umesto da izvrši nalog, provede sa njim danima razgovarajući, sve dok se granica između poverenja i izdaje ne izgubi iz vida. Tekst je star koliko i posleratna Evropa, ali je razlog zašto ga festivali i dalje vade iz fioke prost: uloga funkcionera, ovde nazvanog Oderer, ne dozvoljava glumcu da bude samo negativac, nego traži čoveka koji ubeđuje publiku pre nego što ubedi svog ubicu.

Režiju, adaptaciju i rešenje scenskog prostora potpisuje Jug Radivojević, kome je žiri za ovu postavku dodelio nagradu “Jagoš Marković” za najbolju režiju, takođe jednoglasno. U podeli su, uz naslovne uloge, igrali Lazar Đurđević, Maša Labudović, Dušan Kovačević, Jelica Vukčević, Pavle Bogojević i Igor Damnjanović, produkcija je predstavu premijerno izvela 1. jula u Tivtu i njome je te večeri i otvoreno ovogodišnje izdanje Purgatorija, pa je krug do zatvaranja festivala predstava prešla kao njegov nezvanični domaćin od prvog do poslednjeg dana.

Ono što ovu podelu nagrada čini pričom za sebe jeste koliko je jedna produkcija odnela iz istog naslova. Miloš Biković je nagradu za najbolju mušku ulogu dobio upravo za Oderera, jednoglasnom odlukom, dok je Lara Dragović nagrađena za ulogu Džesike u istoj predstavi, ali i za ulogu mlade glumice u “Bolivudu” Gradskog pozorišta Podgorica, što znači da je njena nagrada zapravo priznanje za dve različite uloge u istoj sezoni, retkost i za mnogo veće festivale od ovog u Boki. Kada jedna kuća pokupi predstavu, režiju i obe glavne uloge na istom festivalu, to više nije pitanje sreće u žiriranju nego dokaz da je čitav tim, od castinga do scenografije, gledao u istom pravcu.

Ostatak liste nagrada pokazuje da Purgatorije i dalje uspevaju da izvuku regionalnu vrhušku na jednu binu u Tivtu, iako je glavna nagrada ostala kod domaćina. Milan Marić je dobio nagradu za glumačku bravuru za ulogu u “Ričardu Drugom” Jugoslovenskog dramskog pozorišta, tekst koji sam po sebi traži glumca sposobnog da nosi monolog bez ičije pomoći na sceni, dok je rediteljka Staša Koprivica dobila specijalnu nagradu za vizuelno tehničku inovaciju za postavku “Kralja Ibija” Beogradskog dramskog pozorišta, predstave koja je i pre ove nagrade bila poznata po tome što scenografiju tretira kao ravnopravnog izvođača, a ne kao pozadinu. Žiri su činili Željka Turčinović, hrvatska dramaturškinja u ulozi predsednice, glumica Ljiljana Blagojević i crnogorska rediteljka Dušanka Belada Bošković, sastav koji sam po sebi govori da je festival zadržao regionalni karakter i posle dvadeset jedne godine, umesto da se svede na domaću smotru s povremenim gostom.

Ime festivala, Purgatorije, čitalac lako pročita kao teološku igru rečima, čistilište kao mesto prolaska pre nečeg boljeg. Ove godine je ta igra dobila i doslovno tumačenje: predstava o ubici koji ne opere ruke nego ih zaprlja još više razgovarajući sa žrtvom pre nego što povuče obarač, izašla je iz čistilišta festivalske konkurencije sa najviše nagrada koje je jedan naslov mogao poneti. Nije to poentiranje koje festival planira unapred, ali retko kada se ime i pobednik poklope ovako tačno.