Tužilaštvo Kosova pozvalo Srbe sa severa kao okrivljene

Specijalno tužilaštvo Kosova uputilo je u četvrtak, 24. septembra, pozive grupi sadašnjih i bivših predstavnika Srba sa severa Pokrajine, koji treba da se pojave na saslušanju u svojstvu okrivljenih. Pozivi su stigli tačno na treću godišnjicu oružanog sukoba u Banjskoj, u kojem je 2023. godine ubijen narednik kosovske policije Afrim Bunjaku, a potom u obračunu sa policijom i trojica Srba. Vest je prvi objavio portal KoSSev, pozivajući se na više nezavisnih izvora.

Prema dostupnim informacijama, među pozvanima je najmanje jedan aktuelni poslanik Srpske liste u prištinskoj skupštini, dva aktuelna gradonačelnika opština na severu Kosova i dva bivša načelnika okruga u srpskom sistemu vlasti, od kojih je jedan ranije obavljao i funkciju gradonačelnika u kosovskom sistemu. Pozvana su i najmanje još dva Srbina, čija imena za sada nisu objavljena.

Nije poznato za koje krivično delo se tereti svako od pozvanih lica, niti da li se svima na teret stavlja isto delo. Kosovska policija nije htela da potvrdi ni prokomentariše pojedinosti, a predstavnici Srpske liste nisu odgovorili na pitanja o tome koliko je njihovih sadašnjih i bivših funkcionera dobilo pozive, na koje se događaje oni odnose, niti kako stranka ocenjuje postupanje Specijalnog tužilaštva.

Tri moguće verzije događaja

Po nezvaničnim saznanjima kruže tri različite pretpostavke o tome na šta se najnoviji pozivi zapravo odnose. Prva je blokada prelaza Jarinje i Brnjak u septembru 2021. godine, koju su Srbi kamionima podigli pošto je kosovska vlada uvela meru reciprociteta za registarske tablice vozila iz Srbije. Kriza je tada trajala skoro dve nedelje, a razrešena je dogovorom Beograda i Prištine uz posredovanje Evropske unije, sa istovremenim povlačenjem barikada i specijalnih policijskih jedinica počev od 2. oktobra.

Druga mogućnost su blokade puteva od 13. oktobra 2021. godine, kada je kosovska policija sprovela akciju protiv krijumčarenja u Severnoj Mitrovici i Zvečanu, tokom koje je, prema tadašnjem policijskom saopštenju, bilo upotrebe šok bombi i vatrenog oružja protiv policijskih i carinskih službenika.

Treća verzija vodi do 29. maja 2023. godine i sukoba grupe Srba sa pripadnicima KFOR-a ispred zgrade opštine Zvečan, do kog je došlo pošto su novoizabrani albanski gradonačelnici, uz asistenciju kosovske policije, ušli u opštinske zgrade na severu. U tom sukobu je povređen veliki broj pripadnika KFOR-a i učesnika protesta, a Specijalno tužilaštvo je protiv više učesnika ranije podizalo optužnice, uglavnom za napad na službeno lice, učešće u grupi koja čini krivično delo i huliganizam.

Nastavak ranijih postupaka

Poslednji pozivi nisu prvi potez Specijalnog tužilaštva prema srpskim predstavnicima sa severa. Već 2022. godine, zbog sumnje na kršenje ustavnog poretka Kosova, pozive su dobili tadašnji predsednik Srpske liste Goran Rakić, potpredsednik Igor Simić i član predsedništva Slavko Simić, koji su, prema tadašnjem saopštenju stranke, odbili da ih prime. Specijalno tužilaštvo je u junu 2026. godine podiglo optužnicu protiv šestorice Srba zbog barikada iz decembra 2022. godine.

Reč je i o drugom predmetu koji trenutno tereti Srpsku listu. U avgustu je pet funkcionera te stranke dobilo pozive po sasvim drugom osnovu, zbog navodnog falsifikovanja dokumenata. Taj postupak nema veze sa pozivima uručenim 24. septembra.

Do zatvaranja ovog teksta nije bilo zvanične potvrde iz Specijalnog tužilaštva o tome koji je od tri navedena događaja predmet novih poziva, niti kada se pozvani očekuju na saslušanju u Prištini.