Sirija i Saudijska Arabija osnivaju Flynas Siriju, aerodromi u Alepu

U sirijskoj prestonici Damask, u dvorani palate Mukatab Tišreen u utorak posle podneva, sirijski predsednik Ahmed al Šaraa i saudijski princ ministar inostranih poslova Faisal bin Farhan al Saud potpisali su paket investicionih sporazuma koji obuhvata sektore vazduhoplovstva, telekomunikacija i energetike, sa ukupnom vrednošću od oko 6 milijardi dolara. Sporazumi predstavljaju najveći investicioni paket koji je Saudijska Arabija potpisala sa Sirijom od pada režima Bašara al Asada u decembru 2024, što je za regionalnu diplomatiju i za saradnju Beograda sa zalivskim partnerima signal koji se ne sme prevideti.

Centralni element paketa je osnivanje aviokompanije Flynas Sirija, niskobudžetne aviolinije koja će početi sa radom u četvrtom kvartalu 2026. godine, sa centrom u Damasku i sa flotom od inicijalno 12 aviona Airbus A320neo. Flynas Sirija će biti zajednička kompanija saudijske Flynas grupe i sirijske vlade, sa odnosom vlasništva 60 prema 40 u korist saudijske strane. Investicija u kompaniju iznosi 850 miliona dolara u prvih pet godina, sa planom proširenja flote na 30 aviona do 2030. godine.

Šta tačno sadrži paket sporazuma?

Drugi element je rekonstrukcija dva aerodroma u Alepu, sa kapacitetom od ukupno 12 miliona putnika godišnje. Investicija u aerodrome iznosi približno 2 milijarde dolara i finansiraće je saudijski fond Elaf, koji je u poslednje tri godine investirao u infrastrukturne projekte u Egiptu i Jordanu. Treći element je modernizacija telekomunikacione mreže Sirije, sa fokusom na 5G pokrivenost u glavnim gradovima i sa investicijom od oko 1,8 milijardi dolara. Četvrti element je obnova elektrane u Homs, koja je tokom rata bila uništena u dve faze, sa investicijom od 1,3 milijarde dolara.

Iz Damaska, predsednik al Šaraa je posle potpisivanja u izjavi za sirijsku državnu agenciju SANA naveo da je paket “prvi korak ka ekonomskoj normalizaciji u kojoj će sirijski narod direktno koristi”. Iz saudijske delegacije, princ al Saud je u istom danu obraćanju novinarima u Damasku istakao da je investicija “deo dugoročnog vizionarskog plana Kraljevine Saudijske Arabije za regionalnu stabilizaciju”. Iz Konzulata Saudijske Arabije u Beogradu, koji je u utorak takođe dao izjavu za RTS, zamenik konzula Abdulah al Šadži je naveo da je “Kraljevina spremna da slične investicione formate razmotri sa Republikom Srbijom”, što je formulacija koja u Beogradu otvara pitanje o eventualnoj saradnji ove dve države.

Šta to znači za Srbiju i region?

Za Srbiju, koja je u poslednje dve godine sa Saudijskom Arabijom u multilateralnim kontaktima oko zalivskih investicija u srpsku energetsku infrastrukturu, ovaj paket predstavlja preceent koji se može iskoristiti u sledećim razgovorima. Srpsko Ministarstvo finansija je u poslednje tri godine ostvarilo dva visoka kontakta sa Investicionim fondom javnih radova Saudijske Arabije, sa idejom o saudijskoj investiciji u solarne kapacitete na jugu Srbije i u logističke centre u Vojvodini. Ministar finansija Siniša Mali je u nedavnoj poseti Rijadu u februaru 2026. godine dao naznaku da bi se “razmotrila ozbiljnija saradnja” sa saudijskim fondovima, ali konkretni sporazumi do sada nisu sklopljeni.

Iz Brisela, visoka predstavnica EU Kaja Kalas je u utorak veče u izjavi datoj na sednici Saveta ministara naveda da je EU “u dijalogu sa novom sirijskom vladom” i da bi do kraja juna 2026. godine “razmotrila potpuno ukidanje preostalih sankcija koje su tokom režima Asada uvedene”. Posebno se očekuje da bi se Bruxelles složio sa Damaskom na razgovore o povratku sirijskog stanovništva iz Evrope, što je tema koja se posebno odnosi na Nemačku, gde se nalazi oko 700.000 sirijskih izbeglica. Iz Berlina, kancelar Fridrih Merc je u istom danu naveo da bi se vraćanje izbeglica “moralo organizovati u skladu sa međunarodnim pravom i uz garancije sigurnosti”.

Iz Pariza, predsednik Francuske je u izjavi datoj na sednici Konzilijuma za spoljnu politiku, koji je u utorak održan u Elizejskoj palati, dao podršku saudijsko-sirijskoj investiciji, ali je naglasio da bi se “obnova Sirije morala odvijati uz transparentnost u pogledu izvora finansiranja i nadgledanja realizacije”. Sirijski predsednik al Šaraa je u istom danu, u kratkoj izjavi u Damasku, najavio posetu Parizu u junu 2026, na čemu se preko evropskih diplomata već radi.

Sledeća visoka poseta Saudijske Arabije Damasku planirana je za drugu polovinu juna 2026, sa razgovorima o energetskoj investiciji u solarne kapacitete u sirijskoj pustinji Badija.