Drevna DNK: žene su donele zemljoradnju u Evropu
Studija objavljena u časopisu Nature analizirala je genome 112 osoba iz delte Rajne i Mase i pokazala da je poljoprivreda u nizije stigla kroz porodične veze.
- Međunarodni tim analizirao je genome 112 osoba iz delte Rajne i Mase, rad je objavljen u časopisu Nature.
- Lovci-sakupljači u nizijama zadržali su genetsku posebnost sve do oko 2500. godine pre nove ere.
- Zemljoradnja je stigla oko 4500. godine pre nove ere, ali bez velike genetske smene kao drugde u Evropi.
- Mali genetski doprinos zemljoradnika dolazio je uglavnom od žena koje su se udavale u lokalne zajednice.
Međunarodni tim naučnika analizirao je genome 112 osoba iz delte Rajne i Mase, na području današnje Holandije, Belgije i zapadne Nemačke, i pokazao da je poljoprivreda u te nizije ušla kroz porodične veze, a ne kroz velike seobe. Studija, objavljena u časopisu Nature, oslanja se na uzorke koji datiraju sve do 8500. godine pre nove ere, što istraživačima daje neuobičajeno dug pogled na jednu zajednicu.
Slika koja izlazi iz tih genoma razlikuje se od onoga što znamo o ostatku kontinenta. Na većem delu Evrope dolazak zemljoradnje pratila je značajna smena stanovništva: doseljenici sa bliskoistočnim poreklom uglavnom su zamenili starije lovce-sakupljače. U delti Rajne i Mase to se nije dogodilo na isti način.
Zašto su se nizijski lovci-sakupljači razlikovali
Lovci-sakupljači u ovim nizijama zadržali su svoju genetsku posebnost veoma dugo, sve do oko 2500. godine pre nove ere. To znači da su, i pošto je zemljoradnja već bila prisutna u okolnim oblastima, lokalne zajednice nastavile da nose obeležja starijih populacija. Močvarni, vodom isprepletani teren delte verovatno je usporio pritisak doseljavanja i ostavio prostor da se zatečeni stanovnici održe duže nego drugde.
Zemljoradnja je u ovaj kraj stigla oko 4500. godine pre nove ere. Tim naglašava da njen dolazak nije izazvao veliku genetsku smenu kakvu vidimo na drugim delovima kontinenta. Drugim rečima, ljudi u delti počeli su da se bave poljoprivredom, ali populacija je u osnovi ostala ista.
Šta studija zapravo pokazuje, a šta ne
Genetski doprinos zemljoradnika bio je mali i, prema nalazima, dolazio je uglavnom od žena koje su se udavale u lokalne zajednice. Autori iz toga izvode zaključak da je kulturna razmena tekla kroz porodične veze, kroz brakove i srodstvo, a ne kroz masovne migracije. Poljoprivredne veštine i navike širile su se, izgleda, od kuće do kuće, a ne talasom novih stanovnika.
Vredi biti precizan oko granica ovakvog rada. Uzorak od 112 osoba je vredan, ali ostaje vezan za jedno geografsko područje i ne mora opisivati ceo proces neolitizacije Evrope. Genetika pokazuje smer protoka gena i pol nosilaca tog doprinosa, ali sama po sebi ne objašnjava motive ljudi koji su tada živeli. Zaključak o porodičnim vezama je dobro potkrepljen za deltu Rajne i Mase, dok bi proširivanje te slike na druge regije zahtevalo nove uzorke.
Ono što ostaje jeste promena perspektive: prelazak na zemljoradnju u ovom delu Evrope izgleda više kao postepeno usvajanje kroz brak i srodstvo nego kao zamena jednog naroda drugim.
Da li vas više iznenađuje koliko su se dugo održali nizijski lovci-sakupljači ili to što su zemljoradnju donele upravo žene?
