Eparhija zatražila izuzeće poklonika od licenciranih vodiča
Od 1. avgusta grupe koje uđu na Kosovo i Metohiju sa stranim vodičem moraju uz sebe imati vodiča licenciranog u Prištini. Eparhija traži da se poklonici ne izjednače sa turistima.
Kosovski Zakon o turizmu, koji od 1. avgusta traži da svaka organizovana grupa ima vodiča licenciranog u Prištini, dotakao je i autobuse koji idu u manastire. Eparhija raško-prizrenska objavila je saopštenje u kojem traži da se poklonička putovanja jasno odvoje od komercijalne turističke ponude.
Propis koji je najavilo Ministarstvo kulture i turizma u Prištini kaže da organizovana grupa koja uđe sa stranim turističkim vodičem bez licence izdate po kosovskim propisima mora tokom celog boravka imati uz sebe domaćeg licenciranog vodiča. Turističke agencije su dužne da za svaku grupu angažuju vodiča koji ispunjava propisane uslove, a rad bez licence tretira se kao nelegalan i za njega su predviđene novčane kazne.
Letke sa obaveštenjem ministarstva vozači turističkih grupa dobijali su na administrativnom prelazu Merdare. Kosovska policija ih je uručivala i pokloničkim grupama, i to je bio neposredan povod da se Eparhija oglasi.
Šta piše u saopštenju Eparhije
Eparhija u saopštenju polazi od namene samih objekata, ne od statusa posetilaca:
Manastiri Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i Metohiji pre svega su žive svetinje, mesta bogosluženja, molitve i monaškog života. Ogromna većina posetilaca ne dolazi kao turisti, već kao poklonici.
Iz tog polazišta izvedena je i konkretna zamerka na način primene propisa.
Neophodno je jasno razlikovati komercijalnu turističku delatnost od verskih pokloničkih putovanja kao jednog od ključnih vidova ostvarivanja slobode veroispovesti.
Eparhija se pozvala na Ustav Kosova, Zakon o slobodi veroispovesti i Aneks V Ahtisarijevog plana, koji Srpskoj pravoslavnoj crkvi daju poseban status, i navela da “nijedno tumačenje turističkih propisa ne može umanjiti pravo Srpske pravoslavne crkve da samostalno uređuje verski život u svojim manastirima”.
Do daljeg je preporučeno da organizovane pokloničke grupe putuju u pratnji sveštenika, monaha ili monahinje kao duhovnog vodiča i da nose pisanu potvrdu parohije, manastira ili Eparhije o verskom karakteru putovanja. Eparhija naglašava da to nije zakonski uslov nego privremena praktična mera.
Koliko uopšte ima licenciranih vodiča?
Ministarstvo je licenciralo prvih 12 turističkih vodiča, dok iz turističkih agencija procenjuju da je licencirano tek desetak vodiča. To je brojka koja se u avgustu sudara sa vrhuncem pokloničke sezone, pošto Preobraženje pada 19, a Velika Gospojina 28. avgusta, kada u Visoke Dečane, Gračanicu i Pećku patrijaršiju ide najviše autobusa u godini.
Vršilac dužnosti ministarke kulture i turizma Saranda Bogujevci izjavila je povodom licenciranja da “postoji nadzor, strani turistički vodiči ne mogu da dolaze bez poštovanja pravila”. Predsednik Unije turizma Baki Hoti naveo je da je “uređivanje tržišta bio jedan od dugogodišnjih zahteva sektora, posebno zbog slučajeva gde su strani vodiči tumačili istoriju bez institucionalnog nadzora”.
Profesor istorije na Filozofskom fakultetu u Beogradu Miloš Ković odgovorio je na taj argument: “Svaki pokušaj da se nametne određena interpretacija onima koji su vodiči, sam po sebi je totalitaran.”
Mera koja ulazi u niz
Zakon o turizmu se uklapa u obrazac administrativnih odluka koje počinju da važe određenog datuma i koje pogađaju svakodnevni život Srba južno od Ibra. Zabrana platnog prometa u dinarima stupila je na snagu 1. februara 2024, a upis zemljišta manastira Visoki Dečani u katastar obavljen je tek u maju 2023, sedam godina pošto je Ustavni sud u Prištini potvrdio vlasništvo manastira.
Sledeći korak je operativan, ne pravni: hoće li policija na Merdaru od subote vraćati autobuse koji nemaju licenciranog vodiča, ili će letak i dalje ostati samo upozorenje.
