Banjaluka: CRTA objavila snimak poziva o prijavi za glasanje

Centar za istraživanje, transparentnost i odgovornost (CRTA) objavio je 26. avgusta na svom nalogu na mreži Iks audio snimak telefonskog poziva upućenog državljaninu Srbije u Banjaluci. Sagovornica koja se predstavila imenom Sara rekla je da zove ispred Srpske napredne stranke i ponudila da ga poseti mobilni tim i očita mu srbijansku ličnu kartu radi prijave za glasanje na predstojećim izborima u Srbiji.

Deo razgovora snimio je na svoj mobilni telefon sam građanin kome je poziv upućen. Zapis je, prema navodima CRTE, dokaz onoga što organizacija naziva pokušajem izborne manipulacije. Snimljena konverzacija, tvrde iz CRTE, ukazuje na više potencijalnih kršenja zakona.

Otkud filijali podaci o dvojnim državljanima?

CRTA u objavi postavlja pitanje odakle stranačkoj filijali podaci o građanima sa dvojnim državljanstvom, bosanskohercegovačkim i srpskim, i njihovi brojevi telefona. Organizacija se pita i kako je moguće da stranka u ime građana vrši prijavu za glasanje na biračkom mestu u inostranstvu, na izborima koji formalno još nisu raspisani.

“Da li se takvom anketom prikupljeni podaci koriste i u druge svrhe? Još krajem jula do Crte su stigle informacije da su građanima u Banjaluci na kućna vrata dolazile osobe koje su se predstavljale kao službenici Konzulata Republike Srbije i koje su im postavljale pitanja o planovima za glasanje na izborima u Srbiji”, navodi se u objavi CRTE.

Organizacija time povezuje dva odvojena obrasca, telefonski poziv koji je objavljen ovih dana i ranije prijavljene posete na kućnim vratima, i postavlja pitanje da li je reč o istoj, koordinisanoj aktivnosti.

Poziv na iskustvo iz 2023. godine

Slučaj iz Banjaluke CRTA stavlja u širi niz. Organizacija podseća da je na beogradskim izborima 2023. godine prikupila dokaze o organizovanim migracijama više desetina hiljada birača, velikim delom iz Bosne i Hercegovine, radi uticaja na rezultat glasanja u prestonici. Već u decembru te godine, po prijavama građana koji su joj se obratili, CRTA je protiv NN lica podnela krivične prijave zbog sumnje na falsifikovanje zahteva za glasanje iz inostranstva.

“Da li se i sada priprema neka slična operacija izbornog inženjeringa?”, pitaju iz CRTE i dodaju: “Podsećamo da je Crta s građanima koji su joj se obratili u decembru 2023. godine podnela krivične prijave protiv NN lica u Konzulatu u Banjaluci zbog falsifikovanja zahteva za glasanje u inostranstvu. Prijava je podneta protiv više NN lica, uz sumnju da su među njima službena lica u Generalnom konzulatu u Banjaluci, Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave i gradskoj upravi Novog Sada.”

Ta prijava, prema rečima organizacije, i danas stoji kao nerazrešen slučaj, pa sveži snimak iz Banjaluke CRTA čita kao nastavak, ne kao izolovan događaj.

Reakcije izostale, vest se širi

Ni Srpska napredna stranka ni Ministarstvo unutrašnjih poslova do objavljivanja ovog teksta nisu se javno oglasili povodom navoda CRTE. Portal Nova objavio je vest o snimku 26. avgusta u 14 časova i 34 minuta, a agencija Beta je istog dana, preko portala naslovi.net, prenela vest sa napomenom da filijala SNS u Banjaluci “navodno” prijavljuje građane s dvojnim državljanstvom, dakle sa istom ogradom koju nosi i sama CRTA dok zvanična provera izostaje.

Srpske vesti su ranije pisale o tome da važeći zakon ne postavlja jasne granice kampanji funkcionera, što ostavlja prostor upravo za ovakve sive zone, gde stranačka aktivnost i rad državnih organa nisu uvek jasno razdvojeni ni za samog birača na drugoj strani linije.

Izbori na koje se poziv odnosi zvanično još nisu raspisani, a upravo to CRTA ističe kao deo problema: prikupljanje podataka i najava prijave birača počinju pre nego što je izborni ciklus i formalno otvoren. Da li će Ministarstvo unutrašnjih poslova ili nadležno tužilaštvo ispitati poreklo podataka kojima je filijala u Banjaluci raspolagala, i da li će krivična prijava iz 2023. godine napokon dobiti pomak, ostaju pitanja na koja odgovor za sada nije stigao.