Kurti: tri žrtve identifikovane kod Zubinog Potoka

Kosovski premijer Aljbin Kurti saopštio je da je Vladina komisija za nestala lica dobila prva tri izveštaja o DNK analizi od Međunarodne komisije za nestala lica (ICMP), kojima je po prvi put potvrđen identitet tri osobe ekshumirane iz masovnih grobnica kod Zubinog Potoka. Prema navodima koje prenose i portal KoSSev i goraždevački portal, DNK izveštaji su odmah prosleđeni Institutu za sudsku medicinu, a predstavnici komisije i instituta su porodice identifikovanih žrtava obavestili istog dana kada su izveštaji stigli.

Sve tri identifikovane osobe pripadaju grupi od oko 23 albanska civila, uglavnom lekara, profesora i drugih građana iz Srbice i Mitrovice, koju kosovske institucije nazivaju takozvanom grupom intelektualaca. Prema Kurtijevim navodima, grupa je odvedena i prisilno nestala 19. aprila 1999. godine, dakle pre 27 godina, tokom pokušaja da se preko područja Zubinog Potoka uputi ka Crnoj Gori.

Masovna grobnica kod Zubinog Potoka zvanično je potvrđena 27. jula 2026, a iskopavanja na tom području počela su 28. jula. KoSSev navodi da su posmrtni ostaci pronađeni na lokacijama Mala Kaludra i Jabuka, dok goraždevački portal pominje iskopavanja u dva sela u istoj opštini, uz izričito pominjanje Kaludre. Identitet ostataka u odnosu na imena nestalih iz grupe intelektualaca do sada nije bio zvanično potvrđivan, pa je ova identifikacija prva te vrste otkako je grobnica pronađena.

Zahtev za arhivu 37. brigade

Kurti je povodom identifikacije ponovio zahtev koji je iznosio i tokom samog iskopavanja: da Sjedinjene Američke Države, Velika Britanija i Evropska unija pojačaju pritisak na Srbiju da sprovede Deklaraciju o nestalim licima, dogovorenu 2. maja 2023. godine u Briselu. Konkretan zahtev je hitno otvaranje arhiva, pre svega arhive 37. motorizovane brigade Vojske Jugoslavije, koju je Srbija 2014. godine označila kao poverljivu na period od 30 godina.

„Od ključnog je značaja da međunarodni faktori, na čelu sa Sjedinjenim Američkim Državama, Ujedinjenim Kraljevstvom i Evropskom unijom, pojačaju pritisak na Srbiju da sprovede Deklaraciju o nestalim licima, dogovorenu 2. maja 2023. godine u Briselu, posebno kada je reč o hitnom otvaranju arhiva, uključujući arhivu 37. motorizovane brigade Vojske Jugoslavije”, naveo je Kurti, koji se trenutno nalazi u poseti Sjedinjenim Državama povodom zasedanja Generalne skupštine Ujedinjenih nacija.

O narednim koracima u identifikaciji, premijer Kosova je precizirao i rokove koje očekuje.

„U narednim danima i nedeljama očekujemo da dobijemo i ostale izveštaje za uzorke poslate na identifikaciju putem DNK analize, u nadi da će i ostale porodice dobiti odgovore koje čekaju već 27 godina. Nijedan odgovor ne može ublažiti bol zbog gubitka, ali saznanje istine okončava agoniju iščekivanja odgovora o sudbini najmilijih”, naveo je Kurti u objavi povodom identifikacije žrtava.

Istraga i pritvorenici

Kosovsko tužilaštvo vodi istragu protiv tri osobe, čiji su inicijali J. R, M. J. i M. B, zbog sumnje da su počinile krivično delo ratnog zločina protiv civilnog stanovništva. Sva trojica se, prema oba izvora, nalaze u pritvoru. Posle otkrića u Maloj Kaludri, tužilaštvo je tražilo i ekshumaciju u selu Jabuka, takođe u opštini Zubin Potok, pa je istraga formalno obuhvatila obe lokacije iskopavanja.

Kurti je najavio da se u narednim danima i nedeljama očekuju i ostali izveštaji za uzorke poslate na DNK identifikaciju, što bi moglo da promeni broj zvanično potvrđenih žrtava u odnosu na grupu od 23 osobe za koju se, prema dosadašnjim navodima kosovskih institucija, sumnja da je stradala na ovom području tokom 1999. godine.

Beograd se, prema dostupnim izvorima, do objavljivanja ovog teksta nije zvanično oglasio povodom same identifikacije niti povodom obnovljenog zahteva za otvaranje arhive 37. brigade. Pitanje statusa te arhive, zatvorene odlukom Srbije 2014. godine na rok od 30 godina, ostaje tako otvoreno više od decenije pre nego što bi taj rok istekao.