BiH bez 10.498 ljudi, prirodni priraštaj dublje u minusu
Prirodni priraštaj u 2025. bio je negativan u 129 od 143 opštine i grada, a Republika Srpska u procentima gubi stanovništvo gotovo dvostruko brže od Federacije BiH.
Bosna i Hercegovina je tokom 2025. godine ostala bez 10.498 ljudi više nego što je dobila rođenjem, a prirodni priraštaj bio je pozitivan u svega 14 od ukupno 143 opštine i grada. Za Srbiju to nije udaljena statistika, jer se u procentima najbrže prazni upravo Republika Srpska, entitet sa kojim Beograd održava najtešnje institucionalne veze u regionu.
Objedinjena slika za celu zemlju dobija se tek sabiranjem podataka dva entitetska zavoda i Brčkog, pošto BiH nema jedinstvenu godišnju vitalnu statistiku na državnom nivou. Federacija BiH, sa procenjenih 2,13 miliona stanovnika, završila je godinu sa minusom od 5.279 ljudi, odnosno 0,248 odsto ukupnog stanovništva. Republika Srpska, sa oko 1,1 milion stanovnika, ima gotovo isti apsolutni minus, 5.079, ali njen udeo u stanovništvu iznosi 0,462 odsto. Brčko distrikt sa 80.371 stanovnikom beleži minus od 140 ljudi, odnosno 0,17 odsto.
Republika Srpska prvi put ispod 9.000 rođenih
Republički zavod za statistiku Republike Srpske saopštava da se u entitetu tokom 2025. rodilo 8.825 dece, 402 manje nego godinu ranije, dok je umrlo 13.904 ljudi, 232 manje nego u 2024. Stopa prirodnog priraštaja iznosila je minus 4,6 promila, a broj novorođenih je prvi put pao ispod devet hiljada.
Od 64 opštine i grada u Republici Srpskoj, u njih 61 umrlo je više ljudi nego što se rodilo. Tri izuzetka pokazuju koliko je taj plus krhak. Jezero je godinu završilo sa plus četiri, uz trinaest rođenih i devet umrlih, dok Kupres i Istočni Drvar imaju po jednu bebu više od broja sahrana.
Gde se u BiH još rađa više nego što se umire
Četrnaest opština i gradova sa pozitivnim saldom grupisano je na dva mesta, oko Sarajeva i u zapadnoj Hercegovini, uz nekoliko izuzetaka u srednjoj Bosni:
- Ilidža, plus 151, najveći apsolutni plus u zemlji
- Široki Brijeg, plus 110
- Ilijaš, plus 82
- Posušje, plus 54
- Tešanj, plus 48
- Bužim, plus 42
- Vogošća, plus 36
- Hadžići, plus 24
- Grude, plus 13
- Doboj Jug, plus 11
- Kakanj, plus 6
- Jezero, plus 4
- Kupres i Istočni Drvar, po plus 1
Na drugom kraju liste su gradovi sa najvećim apsolutnim gubitkom: Tuzla sa 517 stanovnika manje, Bijeljina sa 395, Prijedor sa 372, Doboj sa 333 i Gradiška sa 321. Posmatrano po širim područjima, banjalučka regija je u minusu 1.302 stanovnika, dobojska 1.290, a Tuzlanski kanton 1.267.
U relativnim brojkama slika je oštrija nego u apsolutnim. Donji Žabar je za godinu izgubio 5,93 odsto svog stanovništva, Foča Ustikolina 1,41 odsto, a Ljubinje 1,41 odsto, što su tri sredine u kojima godišnji gubitak premašuje jedan odsto svih koji tu žive.
Zašto Republika Srpska tone brže od Federacije?
Odgovor je u dužini trenda i u strukturi stanovništva. Prirodni priraštaj u Republici Srpskoj negativan je neprekidno od 2002. godine, dakle dvadeset četiri godine zaredom, pa je svaka nova generacija potencijalnih majki manja od prethodne. Demograf Aleksandar Majić kao glavni razlog navodi upravo sužavanje baze žena u fertilnom dobu, što znači da bi se broj beba smanjivao i da se stopa rađanja uopšte ne menja.
Federacija BiH ima nešto veći apsolutni minus, ali i skoro dvostruko brojnije stanovništvo, pa je udar u procentima blaži. Sarajevski prsten je jedini deo zemlje u kome četiri susedne opštine, Ilidža, Ilijaš, Vogošća i Hadžići, istovremeno beleže plus, i te četiri opštine zajedno nose 293 stanovnika više, dakle preko polovine celog pozitivnog salda u BiH.
Ako bi se tempo iz 2025. ponovio bez promene, zemlja bi za deceniju ostala bez oko 105.000 ljudi, i to samo po osnovu odnosa rođenih i umrlih. Iseljavanje u ovu računicu ne ulazi, ono se meri odvojeno i vodi se kao migracioni saldo. Naredni godišnji presek entitetski zavodi objavljuju za godinu dana, sa podacima za 2026.
