Drvar: venci za 31 godinu od progona Srba

U Drvaru je 13. septembra obeležen Dan sećanja na stradanje srpskog naroda i 31. godišnjica progona celokupnog srpskog stanovništva sa područja tog grada. Za Srbiju to nije samo lokalna komemoracija u susednoj Bosni i Hercegovini: reč je o priči koju Beograd godinama drži otvorenom kroz zahteve upućene Tužilaštvu za ratne zločine, kroz pomoć preostalim Srbima u Republici Srpskoj i kroz ideju o memorijalnom centru koji bi popisao žrtve sa čitavog prostora bivše Jugoslavije.

Kod Centralnog spomenika poginulim borcima i civilnim žrtvama Odbrambeno-otadžbinskog rata služen je parastos, nakon čega su položeni venci i cveće. Isti datum je i Dan Prve drvarske lake pešadijske brigade Vojske Republike Srpske, jedinice koja je u sastavu Drugog krajiškog korpusa branila taj deo Krajine u ratnim godinama.

Ko je položio vence

Vence su položile delegacije opštine Drvar i opštine Istočni Drvar, boračkih organizacija Drvar-Istočni Drvar, Republike Srpske i Bosanskog Petrovca, Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske, Drugog bataljona Drugog krajiškog korpusa Vojske Republike Srpske, kao i predstavnici političkih partija. Organizatori obeležavanja su poručili da je čuvanje sećanja trajna obaveza:

Njegovanje kulture sjećanja i očuvanje istine o stradalima i njihovoj žrtvi naša su trajna obaveza.

Linta: 150.000 prognanih, više od 2.000 ubijenih

Povodom godišnjice, predsednik Saveza Srba iz regiona Miodrag Linta je u izjavi za Tanjug 12. septembra naveo da se mora pamtiti progon 150.000 Srba i više od 2.000 ubijenih iz 13 zapadnokrajiških opština, i da po razmerama i posledicama ta tragedija stoji uz bok zločinu nad Srbima iz Gornje Krajine u akciji “Oluja”.

Prema Lintinim rečima, u hrvatsko-muslimanskim vojnim operacijama “Maestral”, “Sana 95” i “Južni potez”, vođenim od 12. septembra do 10. oktobra 1995. godine, srpski narod je doživeo etničko čišćenje na području 11 zapadnokrajiških opština: Šipovo, Drvar, Donji Vakuf, Jajce, Petrovac, Ključ, Krupa na Vrbasu, Ripač, Kupres, Mrkonjić Grad i Sanski Most. Grahovo i Glamoč su pali ranije, krajem jula 1995. godine, u akciji “Leto 95”, čime je broj zahvaćenih opština narastao na 13.

Linta navodi da je na području Zapadne Krajine registrovano 13 logora i 21 masovna grobnica. Najveće su u Mrkonjić Gradu, gde je ubijen 181 srpski borac i civil, i u mestu Kamen kod Glamoča, gde je ubijeno 108 boraca i civila. Kao poseban primer naveo je zločin u Bravnicama kod Jajca, 13. septembra 1995. godine, kada su, prema njegovim rečima, pripadnici Hrvatske vojske ubili 81 srpskog civila, uglavnom žena, dece i staraca. O odgovornosti za te zločine, Linta je bio direktan:

Tragična je činjenica da niko nije odgovarao za masovne i svirepe zločine nad Srbima u 13 zapadnokrajiških opština.

Zahtev za istragu i memorijalni centar

Linta je ocenio da Tužilaštvo za ratne zločine Srbije ima obavezu da pokrene istrage i, gde za to postoje dokazi, podigne optužnice za zločine nad Srbima u Zapadnoj Krajini, iako su, kako je naveo, nalogodavci i počinioci poznati. Time se priča iz Drvara direktno vezuje za rad srpskog pravosuđa, a ne ostaje samo na komemoraciji u Republici Srpskoj.

Predsednik Saveza Srba iz regiona je poručio i da Srbija mora sistematski da radi na očuvanju sećanja na stradanje:

Srbija mora da pokrene sistematsku borbu za istinu o stradanju srpskog naroda i da osnuje Memorijalni centar srpskih žrtava na prostoru bivše Jugoslavije, kako bi se sačuvalo sećanje na ubijene i prognane Srbe i njihovo stradanje predstavilo domaćoj i međunarodnoj javnosti.

Linta je dodao da Vlada Srbije treba dodatno da pomogne preostalim Srbima u Zapadnoj Krajini, koji se, kako kaže, nalaze u teškoj situaciji, kroz obnovu putne infrastrukture i kuća, rešavanje pitanja struje i vode, poboljšanje zdravstvene zaštite, školovanje dece na srpskom jeziku i podršku poljoprivredi, stočarstvu i zanatstvu.

Zašto se ovo prati iz Beograda

Obeležavanja poput onog u Drvaru se u Srbiji ne doživljavaju kao zatvorena regionalna tema, nego kao deo šireg pitanja odnosa prema žrtvama devedesetih godina, koje ostaje otvoreno u razgovorima Beograda sa Sarajevom, Zagrebom i institucijama u Republici Srpskoj. Predlog o memorijalnom centru i zahtev za pokretanje istraga pokazuju da se priča ne završava parastosom i vencima, nego se prenosi dalje, na sledeće korake koje Linta traži od srpskog pravosuđa i Vlade.

Datum kada bi Tužilaštvo za ratne zločine moglo da odgovori na taj zahtev za sada nije poznat.