LIFFE u Leskovcu: sedam filmova protiv otuđenja publike
Devetnaesti LIFFE od 15. do 19. septembra otvara srpski film Yugo Florida, a program nosi sedam regionalnih naslova, pet debitantskih ostvarenja i prvu epizodu Tvrđave.
Kada u utorak, 15. septembra, u Narodnom pozorištu u Leskovcu krene projekcija “Yugo Floride”, to neće biti slučajan izbor otvaračkog naslova. Film Vladimira Tagića dobio je čast da otvori 19. Leskovački internacionalni festival filmske režije, i tim gestom festival poručuje nešto što se retko izgovara naglas: da domaći film ne treba da se izvinjava za sebe kada stane pored regionalne konkurencije.
Festival, poznatiji pod skraćenicom LIFFE, traje do 19. septembra, a projekcije će se voditi paralelno u Leskovačkom kulturnom centru i u Narodnom pozorištu. Program je ove godine podeljen u tri celine, glavni takmičarski program, “Poseban tretman” za debitantska ostvarenja i revijalni “Bindžuj” posvećen serijama, što je arhitektura koja se u prethodnim izdanjima pokazala kao dovoljno široka da obuhvati i etablirane autore i one koji tek ulaze u posao.
Selekciju glavnog programa potpisuje scenarista i reditelj Ognjen Sviličić, koji je u njega uvrstio sedam naslova: pored “Yugo Floride”, tu su “DJ Ahmet” Georgija M. Unkovskog iz Severne Makedonije, “Južina” hrvatskog reditelja Anta Marinija, crnogorski “Obraz” Nikole Vukčevića, bosanskohercegovački “Gym” Srđana Vuletića, slovenačko “Belo se pere na devedeset” Marka Neberšnika i još jedan srpski naslov, “Kako je ovde tako zeleno” Nikole Ležaića. O tim filmovima će odlučivati žiri u sastavu Alisa Simon, američka filmska kritičarka, slovenački reditelj Janez Burger i hrvatski producent Stanislav Babić.
Sviličićevo obrazloženje selekcije vredi preneti u celini, jer otkriva kriterijum po kome je birao, a taj kriterijum je, u doba kada festivalski program lako sklizne u samodovoljnost, gotovo polemičan:
“Imamo izbor od najgledanijeg slovenačkog filma, emotivnih putovanja kroz vlastitu prošlost kroz filmove srpskih autora, lijepu mediteransku hrvatsku vedutu, jaku crnogorsku dramu, makedonski festivalski hit i bosanski crnohumorni biser.”
Iza te rečenice stoji ideja da evropski film, po Sviličićevoj oceni, sve više beži od gledaoca, pa je njegov posao selektora bio da tu udaljenost popravi, a ne da je produbi biranjem naslova koji rade dobro na drugim festivalima, a ne rade dobro u sali punoj publike koja je platila kartu. Ta logika se oseća i u samom rasponu žanrova, od crnog humora do porodične drame, kao da je namerno izbegnuta jednoličnost koja bi ceo program svela na jedan ton.
Drugi krak festivala, “Poseban tretman”, okrenut je debitantima iz jugoistočne Evrope, a selektori Ivan Bakrač i Pavle Vučković izabrali su pet ostvarenja: “Vetre, pričaj sa mnom” Stefana Đorđevića, “Crna truba” Bojana Stijovića, “Dobra deca” Filipa Peruzovića, “Sigurno mesto” Sesilije Stefanesku i “Groblje bezimenih dela” Melika Kurua. Sama selekcija je, po njihovim rečima, vođena pitanjem šta znači vratiti se kući i da li dom uopšte može ostati mesto pripadanja, pošto “pet filmova ove selekcije istražuje odnose prema porodici, gubitku, nasledstvu i sopstvenom identitetu”. Žiri ovog programa čine rediteljka Kosara Mitić, glumica Anita Ognjanović i nemački producent Andreas Brauer.
Treći deo programa, “Bindžuj”, u selekciji reditelja Bojana Vuletića, ostavljen je serijama, formatu koji je LIFFE u poslednjim godinama počeo da tretira ozbiljno kao autorsko delo, a ne kao dodatak filmskom programu. Publika će u Leskovcu videti prvu epizodu serije “Komar” u režiji Timura Makarevića, Une Gunjak i Vedrana Rupića, prvu epizodu treće sezone “Senki nad Balkanom” Dragana Bjelogrlića, prvu epizodu druge sezone “Kotline” Danisa Tanovića i Aide Begić, i prvu epizodu “Tvrđave” reditelja Saše Hajdukovića. Ovo poslednje ime je onima koji su pratili ovogodišnji NAFFIT na Zlatiboru već poznato, jer je “Tvrđava” sa tog festivala otišla sa sedam nagrada, pa njena prva epizoda u Leskovcu stiže sa reputacijom koja je ovde tek treba da se potvrdi pred novom publikom.
Ono što ovaj raspored, gledan u celini, zapravo govori jeste da LIFFE ne pokušava da bude mali Kan, nego da iskoristi ono što realno ima, geografsku blizinu regionalnoj produkciji i publiku koja tu produkciju prepoznaje kao svoju. Sedam naslova u glavnom programu, pet debitanata i četiri serije nisu brojka koja se bira zbog utiska obilja, nego program koji priznaje granice sopstvenog formata i unutar njih radi pošteno. To je, u sezoni kada mnogi festivali biraju obrnut put, dovoljan razlog da se u Leskovac ode i pogleda šta je selekcija ove godine zaista uhvatila.
