DPS odbacio Porfirijevu besedu sa Vučjeg dola
Demokratska partija socijalista poručila je da Crna Gora nije ničiji nacionalni i duhovni prostor, dan pošto je patrijarh Porfirije predvodio obeležavanje 150 godina bitke na Vučjem dolu.
Saopštenje Demokratske partije socijalista, objavljeno u četvrtak 30. jula, prvi je stranački odgovor na dvodnevno obeležavanje 150 godina od bitke na Vučjem dolu, koje je predvodio patrijarh srpski Porfirije. Za Beograd tema nije daleka: na svečanostima je bio ministar bez portfelja u Vladi Srbije Nenad Popović, a spor se vodi oko jedne rečenice iz besede koju crnogorska opozicija čita kao politički program, a ne kao propoved.
Program je počeo u utorak 28. jula. Patrijarha su na podgoričkom aerodromu dočekali mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije i mitropolit budimljansko-nikšićki Metodije, pa je usledio doček u Sabornom hramu Svetog Vasilija Ostroškog u Nikšiću i svečana akademija u porti. Centralna, jubilarna liturgija služena je dan kasnije, 29. jula, na samom Vučjem dolu, u crkvi Svetog velikomučenika Atinogena.
Šta je patrijarh rekao
Sporna je jedna rečenica iz besede na Vučjem dolu, u kojoj je Porfirije pobedu iz 1876. opisao kao zajednički čin plemena i bratstava:
Na tom mestu našli su se, rame uz rame, Srbi iz različitih plemena i bratstava - Crnogorci, Brđani i Hercegovci.
Srpska pravoslavna crkva je u svom saopštenju otišla korak dalje i navela da je pobeda na Vučjem dolu u istoriji srpskog naroda ostala zapisana zlatnim slovima, kao jedan od najsvetlijih primera zajedništva i odanosti.
Liturgiji i akademiji prisustvovali su, između ostalih:
- potpredsednik Vlade Crne Gore Momo Koprivica
- predsednik SNSD Milorad Dodik
- ambasador Rusije u Podgorici Aleksandar Lukašik
- gradonačelnik Nikšića Marko Kovačević i predsednica lokalne skupštine Milica Lalatović Žižić
Kako je reagovao DPS
Demokratska partija socijalista je u saopštenju odbacila tumačenje po kome je Vučji do deo svetosavskog nasleđa i jedinstvenog srpskog nacionalnog i duhovnog prostora. Bitku opisuje kao vojnu pobedu crnogorske vojske koju je predvodio knjaz Nikola I Petrović.
Patrijarh SPC Porfirije Perić ima pravo da propovijeda vjeru, ali nema pravo da crnogorsku istoriju prilagođava. Crna Gora nije ničija istorijska provincija, niti dodatak bilo čijem nacionalnom i duhovnom prostoru.
U istom saopštenju DPS zamera i ćutanje državnih zvaničnika na skupu kome je prisustvovao Dodik. Kritika je stigla i iz akademske sredine: Nikola Šaranović, docent na Fakultetu pravnih nauka Univerziteta Donja Gorica, rekao je za list Vijesti da se srpstvom Crnogoraca manipuliše na štetu Crne Gore i da se deoba na Crnogorce, Brđane i Hercegovce vraća na preddržavne kategorije.
Zašto je bitka iz 1876. i danas politička tema?
Zato što je Vučji do jedan od temelja crnogorske državnosti u XIX veku. Crnogorska vojska je 28. jula 1876. razbila osmanski korpus, a niz pobeda iz tog rata doveo je do međunarodnog priznanja Crne Gore na Berlinskom kongresu 1878. Sve što se u toj godini dogodilo ulazi u sporni prostor između dve čitanke, jedne koja Crnu Goru vidi kao zasebnu državnu tradiciju i druge koja je vidi kao deo šireg srpskog istorijskog toka.
Taj spor ima i svežiju hronologiju. Litije Srpske pravoslavne crkve protiv zakona o slobodi veroispovesti obeležile su zimu 2019. i 2020. godine, a DPS je posle tri decenije vlasti izgubio parlamentarnu većinu na izborima u avgustu 2020. Ustoličenje mitropolita Joanikija na Cetinju u septembru 2021. propraćeno je barikadama i sukobima sa policijom. Dvadeset godina posle obnove nezavisnosti, crkveni kalendar u Crnoj Gori i dalje proizvodi političke reakcije brže od svake druge teme.
Ono što ovaj put ostaje kao otvoreno pitanje nije sadržaj besede nego prisustvo. DPS ne traži odgovor od patrijarha, koji je gost, nego od potpredsednika Vlade koji je na skupu stajao pored Dodika i, kako partija tvrdi, na sve to ćutao.
