Bosanski Petrovac: povratnici prijavili nove provokacije
Srpski povratnici u Bosanskom Petrovcu prijavili su nove provokacije uoči godišnjice progona iz 1995, dok nadležni organi, prema navodima medija, i dalje ne reaguju adekvatno.
U noći između 15. i 16. septembra, uoči godišnjice progona srpskog stanovništva iz Bosanskog Petrovca, meštani srpske nacionalnosti prijavili su nove provokacije u centru te opštine. Za Srbiju je ova vest važna zato što se ponovo tiče bezbednosti i egzistencije malobrojnih srpskih povratnika u Federaciji Bosne i Hercegovine, zajednice koja se već tri decenije bori da ostane na svojoj zemlji.
Prema svedočenjima meštana koji su se obratili Radio televiziji Republike Srpske, u centru Bosanskog Petrovca zabeleženo je skandiranje, glasna muzika, vožnja kvadova i isticanje ratnih zastava i simbola. Povratnici navode da su ovakve scene pratile obeležavanje 14. septembra, dana kada su 1995. godine srpski civili i vojnici proterani iz opštine.
Deo proteranih tada je ubijen, a sudbina mnogih i danas nije poznata. To je razlog zbog kog povratnici svaku godišnjicu dočekuju sa nelagodom, umesto sa olakšanjem što su se uopšte vratili na imanja sa kojih su nekada morali da beže.
Provokacije se ponavljaju svake godine
Srpski povratnici tvrde da nije reč o izolovanom incidentu. Prema njihovim rečima, slične scene se ponavljaju svake godine oko istog datuma, kada druga strana obeležava oslobođenje opštine tokom rata u Bosni i Hercegovini.
“Svaki put kada proslavljaju, koriste priliku da provociraju i dižu tenzije”, ispričao je jedan od povratnika u Bosanski Petrovac, čija je izjava prenesena preko Glasa javnosti.
Ta rečenica sažima ono što meštani opisuju kao obrazac: manifestacija koja za jednu stranu predstavlja slavlje, za drugu je podsetnik na proterivanje i gubitak, a njeno propraćanje ratnim simbolima dodatno guši prostor za suživot koji je, uostalom, jedan od formalnih uslova opstanka Federacije Bosne i Hercegovine.
Nadležni, prema navodima medija, ne reaguju
Prema pisanju Glasa javnosti, nadležni organi nisu adekvatno reagovali na ovogodišnje provokacije, kao ni na slične incidente ranijih godina. Nijedan zvanični organ opštine ili kantona do objavljivanja ovog teksta nije izneo saopštenje o događaju.
Odsustvo reakcije nije nov obrazac u ovom delu Federacije Bosne i Hercegovine. Srpski povratnici u više malih opština, od Drvara do Bosanskog Petrovca, godinama upozoravaju da lokalne vlasti tretiraju obeležavanja godišnjica kao unutrašnju stvar većinske zajednice, bez obzira na to koliko provokativno to izgleda iz perspektive manjine koja je preživela rat.
Region obeležava iste datume na različite načine
Srpske novine su nedavno pisale o polaganju venaca u Drvaru, gde je obeležena 31. godišnjica progona Srba iz tog kraja. Dva događaja, u Drvaru i Bosanskom Petrovcu, dele istu vremensku liniju, sredinu septembra kao period kada se u zapadnoj Bosni sudaraju sećanja dve zajednice na potpuno različite načine.
Dok srpski povratnici u Drvaru obeležavaju gubitak tišinom i vencima, u Bosanskom Petrovcu se, prema svedočenjima meštana, ista godišnjica na drugoj strani obeležava glasno, uz simbole koji za povratnike nose direktno sećanje na proterivanje.
Ta razlika u tonu iz godine u godinu pokazuje koliko je suživot u malim opštinama Federacije Bosne i Hercegovine i dalje formalna kategorija, a ne stvarno stanje na terenu. Za Beograd i za srpsku javnost ovo nije samo regionalna vest o jednoj opštini, nego pokazatelj da pitanje bezbednosti povratnika ostaje otvoreno svake jeseni, bez konkretnog institucionalnog odgovora ni sa jedne strane granice.
Naredna godišnjica je za dvanaest meseci, a povratnici u Bosanskom Petrovcu do tada nemaju nijedan mehanizam osim vlastitog svedočenja kojim bi ukazali na obrazac koji, prema njihovim rečima, traje iz godine u godinu.
