FEST 2026: vraća se u Sava centar, otvara ga Zafranović
53. FEST se 2. oktobra vraća u Plavu dvoranu Sava centra posle šest godina pauze, a otvara ga novi film Lordana Zafranovića o stradanju dece u Jasenovcu.
Plava dvorana Sava centra šest godina nije bila festivalska sala. Bioskopske projekcije su se u međuvremenu selile po gradu, publika se navikla da FEST traži po različitim adresama, a najveća beogradska dvorana za film je ćutala. To se 2. oktobra menja, i simbolika izbora filma kojim se ta pauza prekida nije slučajna: 53. Međunarodni filmski festival FEST vratiće se u Sava centar premijerom ostvarenja koje se bavi jednim od najtežih poglavlja regionalne istorije.
Festival će, kako su saopštili organizatori, biti održan od 2. do 11. oktobra 2026. godine, a projekcije će se, pored Sava centra, odvijati i u drugim bioskopskim salama širom Beograda. Publika FEST-a će na otvaranju u Plavoj dvorani premijerno pogledati “Zlatni rez 42 (Djeca Kozare)”, najnovije ostvarenje hrvatskog reditelja Lordana Zafranovića.
Film u produkciji TS Media nastao je po scenariju koji su Zafranović i Arsen Diklić napisali još 1986. godine, a bavi se stradanjem dece u logoru Jasenovac 1942. godine. Kroz isprepletene perspektive žrtava i počinilaca, radnja prati sudbinu Srba, Jevreja, Roma i hrvatskih antifašista koje ubija osmorica ustaških dželata, od kojih se jedan nakratko pobuni, ali i sam ostaje žrtva zla kojem služi.
Zafranović, rođen 1944. godine, spada u red najznačajnijih reditelja sa prostora bivše Jugoslavije i nedavno je obeležio šezdeset godina karijere. Detinjstvo je proveo u izbeglištvu, sa majkom i starijim bratom u El Šatu na Sinaju, a filmsku režiju je diplomirao 1971. na FAMU u Pragu, u klasi Elmara Klosa. Njegov najpoznatiji igrani film, “Okupacija u 26 slika”, prikazan je u takmičarskom programu Kanskog festivala 1979. godine, i od tada se Zafranović vodi kao jedan od najvećih majstora jugoslovenskog filma. Iza njega je oko osamdeset ostvarenih filmova.
Da FEST baš njemu poverava otvaranje, nije prvi znak pažnje koji je festival uputio ovom rediteljsku. Zafranović je dobitnik nagrade “Beogradski pobednik” 51. FEST-a za doprinos filmskoj umetnosti, i tom prilikom je, preuzimajući priznanje, rekao:
“Ovaj festival je jedna velika svečanost filma i zato je naša odgovornost kao stvaralaca ogromna, zato pravimo filmove, za vas koji ste naša publika i niste nikad prestali biti. Zato je ova nagrada draga i nadam se da nije poslednja.”
Dodao je tada da se nada da će se na FEST vratiti sa novim filmom, i upravo se to sada dešava, dve godine kasnije, u sali koja mu je dodelila nagradu.
Izbor teme nije usputan ni u kontekstu Zafranovićevog opusa. Reditelj se anatomijom ustaškog zločina bavio i ranije, a “Zlatni rez 42” nastavlja taj rad na način koji ne beži od najtežih slika, sudeći po sinopsisu koji su organizatori objavili. To je i razlog zašto je scenografija za film podignuta na više lokacija u Srbiji, kako bi se leto 1942. godine dočaralo što verodostojnije: scenografiju potpisuje Milenko Jeremić, koji je sa Zafranovićem već sarađivao na “Okupaciji u 26 slika”. Autorsku i glumačku ekipu čini više od sto glumaca i preko šezdeset filmskih profesionalaca iz celog regiona, što ovaj projekat, bar po obimu produkcije, svrstava među ambicioznije regionalne poduhvate poslednjih godina.
Za sam festival, povratak u Sava centar je koliko logistička toliko i simbolička odluka. Plava dvorana je decenijama bila sinonim za FEST, mesto gde su se filmovi gledali u velikom formatu i pred punom salom, i njeno vraćanje u igru posle šest godina vraća festivalu i deo identiteta koji je u međuvremenu bio raspršen po gradu. Da li će to otvaranje ispuniti očekivanja koja nosi, pokazaće sama projekcija 2. oktobra, ali izbor filma već sada govori da FEST ovog puta ne beži od težine, nego je stavlja na najveću moguću scenu.
