Neu5Gc iz crvenog mesa: 63% veći rizik od dijabetesa

Studija predstavljena danas na kongresu Evropskog udruženja za proučavanje dijabetesa (EASD) u Milanu povezuje veći unos šećera zvanog N-glikolilneuraminska kiselina (Neu5Gc), koji je čest u crvenom mesu, sa 63 odsto većim rizikom od razvoja dijabetesa tipa 2. Rezultate je predstavio tim francuskih istraživača koji je predvodio dr Leopold Fezeu sa Univerziteta Sorbona Pariz Sever u Bobinjiju. Kongres EASD traje od 28. septembra do 2. oktobra, a nalaz je predstavljen prvog dana skupa. Kod nas ova tema do sada nije obrađivana.

Neu5Gc je šećer koji proizvodi većina sisara, ali ne i ljudi. Sposobnost da ga proizvode ljudi su izgubili drevnom mutacijom gena CMAH. Kada se ovaj šećer unese hranom, ugrađuje se u tkiva, a telo ga prepoznaje kao strano, takozvani ksenoautoantigen. Imunski sistem tada proizvodi antitela protiv njega, a rezultujuća hronična imunska aktivacija, poznata kao ksenosijalitis, ranije je dovođena u vezu sa kardiovaskularnim bolestima i rakom. Do sada nijedna velika prospektivna studija nije ispitivala da li Neu5Gc može da pokrene hroničnu inflamaciju i podstakne dijabetes tipa 2.

Istraživači su analizirali podatke 89.953 odrasle osobe iz francuske kohorte NutriNet-Santé, prosečne starosti 42 godine, od kojih je 79 odsto bilo žensko. Nijedan učesnik na početku studije nije imao dijabetes tipa 2 ili rak. Ishrana je beležena kroz tri dnevnika ishrane od po 24 sata po učesniku. Praćenje je trajalo, u medijani, 7,2 godine, tokom kojih je zabeleženo 966 novih slučajeva dijabetesa tipa 2. Unos Neu5Gc iz mesa obuhvatio je govedinu, jagnjetinu, svinjetinu, zečetinu, kozetinu i divljač, dok su prerađevine i mlečni proizvodi analizirani odvojeno.

Učesnici su podeljeni u pet jednakih grupa, takozvanih kvintila, prema unosu Neu5Gc iz mesa, posebno za muškarce i posebno za žene. Grupa sa najvećim unosom imala je 63 odsto veći rizik od dijabetesa tipa 2 u odnosu na grupu sa najmanjim unosom, a veza je ostala statistički značajna i posle uračunavanja starosti, pola, fizičke aktivnosti, kvaliteta ishrane, pušenja i postojećih zdravstvenih stanja. Druga grupa po unosu imala je 41 odsto veći rizik. U grupi sa najvećim unosom muškarci su jeli medijalno 97 grama crvenog mesa dnevno, odnosno 136 grama uz prerađevine, a žene 73 grama, odnosno 96 grama uz prerađevine. U grupi sa najmanjim unosom muškarci su jeli 5 grama crvenog mesa, odnosno 21 gram uz prerađevine, a žene nijedan gram čistog crvenog mesa, odnosno 9 grama uz prerađevine.

Posle uračunavanja indeksa telesne mase veza je oslabila, ali je ostala statistički značajna. Istraživači procenjuju da gojaznost objašnjava oko 13 odsto veze, što ukazuje da najveći deo veze deluje kroz mehanizme nezavisne od povećanja telesne mase. Kada su istraživači uračunali i ukupan unos crvenog mesa, veza je dodatno oslabila i više nije bila statistički značajna, iako je ostala u istom smeru. To sugeriše da sam Neu5Gc, a ne nužno drugi sastojci crvenog mesa, objašnjava deo, ali ne sav, odnos između crvenog mesa i dijabetesa tipa 2.

Kada se u obzir uzme Neu5Gc iz svih izvora ishrane, ne samo mesa, grupa sa najvećim ukupnim unosom imala je 37 odsto veći rizik od dijabetesa tipa 2 u odnosu na grupu sa najmanjim unosom. Neu5Gc iz mlečnih proizvoda, za razliku od onog iz mesa, nije pokazao značajnu vezu sa rizikom od bolesti.

Dr Fezeu je objasnio mehanizam koji stoji iza nalaza: “Naši nalazi podržavaju hroničnu inflamaciju kao specifičan mehanizam koji povezuje konzumaciju crvenog mesa sa dijabetesom tipa 2, delimično nezavisno od količine crvenog mesa koju osoba jede i delimično nezavisno od telesne masti.” Dodao je da veza raste postepeno sa unosom: “Iako ne znamo tačno koji nivoi Neu5Gc izazivaju imunski odgovor, naši podaci ukazuju da veći unos Neu5Gc iz mesa prati postepeno veći rizik od dijabetesa tipa 2.”

Fezeu je istakao i da izvor Neu5Gc u ishrani igra ulogu: “Zajedno, ovi nalazi ukazuju da veza između Neu5Gc i dijabetesa tipa 2 može zavisiti od izvora u ishrani, pri čemu Neu5Gc poreklom iz mesa pokazuje jaču vezu sa rizikom od dijabetesa tipa 2 nego ukupan Neu5Gc iz ishrane.” Autori studije najavljuju da će dalje istraživanje pratiti kako se Neu5Gc i drugi sastojci crvenog mesa, poput hemskog gvožđa, zajedno odnose prema riziku od dijabetesa tipa 2, kao i meriti antitela na Neu5Gc kako bi direktno testirali predloženi mehanizam.

Autori sami navode granice studije: rezultati su preliminarni, još nisu prošli recenziju niti su objavljeni u naučnom časopisu, pa se procene mogu promeniti kada analiza bude finalizovana. Reč je o opservacionoj studiji, što znači da ona ne dokazuje uzrok, nego samo pokazuje da su dve pojave povezane. Istraživači nisu mogli da isključe uticaj drugih faktora načina života i društvenih okolnosti koje nisu merili, a procena unosa Neu5Gc iz dnevnika ishrane, bez praćenja promena u ishrani tokom perioda praćenja, mogla je uneti grešku u merenje.