Studija mapira put Oltarskog kamena Stonhendža iz Škotske
Nova geološka analiza rekonstruiše kako je šestotonski Oltarski kamen prenet oko 700 kilometara iz severoistočne Škotske, isključujući glacijalni transport i podržavajući namerni ljudski poduhvat.
- Oltarski kamen Stonhendža je blok od devonskog crvenog peščara, težak oko 6 tona, kakav ne postoji u okolini spomenika.
- Najbliži geološki podudarak nalazi se u oblasti Kejtnes na severoistoku Škotske, oko 700 kilometara daleko.
- Istraživanje isključuje glacijalni transport i podržava namerni prenos koji su izveli neolitski ljudi.
- Studija je objavljena u časopisu Journal of Quaternary Science, uz učešće timova sa više britanskih univerziteta.
Nova studija objavljena u časopisu Journal of Quaternary Science rekonstruisala je put Oltarskog kamena, jednog od centralnih elemenata Stonhendža, i zaključila da je taj šestotonski blok prenet oko 700 kilometara iz severoistočne Škotske do ravnice Solzberi u južnoj Engleskoj. Geološkom analizom timovi sa više britanskih univerziteta utvrdili su da je transport bio namerni ljudski poduhvat, a ne posledica kretanja leda.
Oltarski kamen se po sastavu izdvaja od ostalih kamenova na lokalitetu. Reč je o devonskom crvenom peščaru, steni koja se ne pojavljuje u okolini Stonhendža niti u Velsu, odakle potiču poznati plavi kamenovi spomenika. Ranija istraživanja već su pomerila pažnju daleko na sever, a najnovija analiza preciznije locira najbliži geološki podudarak u oblasti Kejtnes, na krajnjem severoistoku Škotske.
Kako se prati poreklo jednog kamena?
Metod se oslanja na takozvani geološki otisak prsta. Naučnici porede mineralni sastav i starost zrna u kamenu sa uzorcima iz različitih basena peščara širom Britanije. Kada se hemijski i starosni profil Oltarskog kamena poklopi sa stenama određenog područja, to područje postaje verovatan izvor. U ovom slučaju potpis upućuje na sedimentne basene severoistočne Škotske, a ne na južnije ili velške formacije.
Važno pitanje bilo je da li je kamen mogao stići prirodnim putem. Tokom poslednjih ledenih doba lednici su zaista premeštali velike stenske blokove, takozvane eratike, na velike daljine. Autori studije, međutim, navode da pravac kretanja leda u tom delu Britanije ne odgovara putanji od Škotske do južne Engleske. Zato glacijalni scenario, kako stoji u radu, nije verovatan, što ostavlja namerni ljudski transport kao najuverljivije objašnjenje.
Šta ovo govori o neolitskom društvu?
Ako je blok zaista nošen kopnom i vodom, to bi ukazivalo na izraženu organizaciju i povezanost zajednica kasnog neolita. Prenos tereta od oko šest tona preko stotina kilometara podrazumeva planiranje, radnu snagu i poznavanje ruta, možda i pomorskih, duž britanske obale. Takav nalaz uklapa se u sliku Stonhendža kao mesta koje je okupljalo ljude i materijale sa udaljenih krajeva ostrva.
Treba, ipak, naglasiti granice ove studije. Ona utvrđuje verovatno geološko poreklo i argumentuje protiv glacijalnog transporta, ali ne dokazuje tačnu rutu, prevozno sredstvo niti broj učesnika. Pitanja kako je kamen tehnički prenet i kojim tačno putem ostaju otvorena za buduća istraživanja i nove uzorke. Šta mislite, da li bi neolitske zajednice imale logistiku da blok od šest tona prenesu preko skoro celog ostrva?
