U Midjatu pronađeni kameni blokovi sa zagonetnim natpisima
Radnici na uređenju zelenila u istorijskom Midjatu naišli su na isklesane natpise na kamenim blokovima čiji jezik i period stručnjaci tek treba da odgonetnu.
- U naselju Ortadža u Midjatu, u provinciji Mardin na jugoistoku Turske, radnici su tokom opštinskih radova naišli na kamene blokove sa isklesanim natpisima.
- Stručnjaci za sada nisu utvrdili ni jezik natpisa ni period kojem pripadaju.
- Predmete su obezbedili žandarmerija i muzejski timovi, a analizu vodi Direkcija muzeja u Mardinu.
- Region Mardina vekovima je bio raskrsnica civilizacija, pa nalaz može imati istorijski značaj.
Radnici angažovani na uređenju zelenih površina u istorijskom Midjatu, u provinciji Mardin na jugoistoku Turske, naišli su tokom opštinskih radova na kamene blokove sa isklesanim natpisima. Nalaz je prijavljen u ruralnom naselju Ortadža, a radnici su, primetivši slova urezana u kamen, obavestili nadležne. Za sada nije utvrđeno ni kom jeziku natpisi pripadaju ni iz kog su razdoblja, pa je tek predstojeća naučna analiza ono što treba da odgovori na osnovna pitanja.
Posle prijave, mesto nalaza obezbedili su pripadnici žandarmerije i timovi nadležnog muzeja, a kameni blokovi prebačeni su na čuvanje radi stručne procene. Detaljnu analizu vodiće Direkcija muzeja u Mardinu, uz arheologe, istoričare umetnosti i druge stručnjake. Ovakav redosled, obezbeđenje terena pre nego što usledi ispitivanje, standardna je praksa kada se predmet pojavi van planiranog iskopavanja, jer kontekst nalaza često govori jednako koliko i sam objekat.
Zašto je ovaj nalaz teško odmah pročitati?
Kratak odgovor: zato što nedostaje kontekst. Kada se kameni blok pronađe slučajno, tokom radova, a ne u sistematskom iskopavanju, gubi se podatak o sloju u kojem je ležao, o predmetima oko njega i o tome da li je uopšte na svom prvobitnom mestu. Bez tih podataka datovanje se oslanja samo na sam natpis, na oblik slova i jezik, što je sporiji i nesigurniji put. Zato stručnjaci za sada govore oprezno i ne saopštavaju ni period ni pismo.
Identifikacija pisma je prvi korak. Tek kada se utvrdi o kom sistemu znakova je reč, može se suziti vremenski okvir i krug civilizacija koje su ga koristile. Region oko Mardina kroz istoriju je bio prostor kroz koji su prolazili i u kojem su se smenjivali brojni narodi i države, pa skup mogućih objašnjenja nije mali. Upravo zbog te slojevitosti vredi sačekati nalaze muzejskog tima, umesto da se nagađa o poreklu blokova.
Šta nalaz može, a šta ne može da znači?
Vredi razdvojiti ono što za sada znamo od onoga što bismo voleli da znamo. Poznato je gde su blokovi pronađeni, ko ih je prijavio i ko će ih analizirati. Nepoznato je gotovo sve ostalo, počev od starosti i jezika, pa do toga da li su blokovi deo većeg objekta ili pojedinačni komadi. Pretpostavke o tome da je reč o značajnom otkriću ostaju pretpostavke dok ih ispitivanje ne potvrdi ili opovrgne.
Region Mardina jeste poznat po bogatom istorijskom nasleđu, i u tom smislu nalaz se uklapa u širu sliku područja koje je vekovima bilo raskrsnica civilizacija. Ali geografski značaj okoline nije isto što i dokazana vrednost konkretnih blokova. Njihovo mesto u istoriji odrediće tek čitanje natpisa i poređenje sa već poznatim spomenicima, a to je posao koji traje. Do tada, ovo je nalaz koji obećava pitanja, ne odgovore.
Šta mislite, koliko bi pažljivo trebalo postupati sa slučajnim arheološkim nalazima na gradilištima, i da li bi prijavljivanje takvih otkrića trebalo da bude obavezno svuda?
