Teški kovid probudio 11 uspavanih virusa, pokazuje Nature
Studija na 1.154 hospitalizovana pacijenta, objavljena u časopisu Nature, pokazala je da se posle teškog kovida budi 11 hroničnih virusa, a buđenje jedne porodice povezano je sa dugim kovidom.
Istraživači sa 15 američkih biomedicinskih ustanova objavili su danas, 5. avgusta 2026, u časopisu Nature rezultate praćenja 1.154 pacijenta hospitalizovana zbog kovida-19 u dvadeset bolnica u Sjedinjenim Državama. Kod njih je u prvih 40 dana od prijema otkriveno buđenje 11 hroničnih virusa, onih koje čovek nosi godinama a da o njima ništa ne zna. Buđenje jedne slabo proučene porodice virusa pokazalo se povezanim sa dugotrajnom fizičkom onesposobljenošću i sa dugim kovidom.
Rad potpisuje Ester Melamed sa saradnicima, pod oznakom 10.1038/s41586-026-10740-z, a nastao je iz kohorte IMPACC, sastavljene od pacijenata primljenih u bolnice u ranijim fazama pandemije i praćenih dvanaest meseci unapred. Jedan od glavnih istraživača na lokaciji bio je Ofer Levi, doktor medicine i direktor Programa za precizne vakcine u bolnici Boston Children’s.
Hronične infekcije o kojima je reč obično prođu nezapaženo. Epstajn-Barov virus, citomegalovirus i herpes virusi ostaju u telu doživotno pošto imuni sistem savlada prvu infekciju, i tu miruju bez simptoma. Poslednjih godina se skupljaju nalazi koji njihovo buđenje dovode u vezu sa autoimunim bolestima. Najpoznatiji je rad objavljen u časopisu Science 2022, na kohorti od preko deset miliona američkih vojnih regruta, koji je infekciju Epstajn-Barovim virusom povezao sa kasnijim razvojem multiple skleroze. Nova studija ne govori o istoj bolesti, ali gleda isti mehanizam sa druge strane: šta se sa tim virusima dešava kada telo prođe kroz tešku akutnu infekciju.
Koliko je uzoraka bilo potrebno
Tim je probuđene viruse tražio genomskim sekvenciranjem, jer se dugo poražena infekcija ponekad vraća u stanju stresa organizma. Obim posla opisala je Joann Direj Ars, koja vodi jedinicu za obradu i analizu podataka u Programu za precizne vakcine.
Ovo je najveća i najsveobuhvatnija biomarker studija o kovidu-19, u kojoj smo pratili više od hiljadu pacijenata, prikupili više od 200.000 uzoraka i tokom godinu dana generisali više od milijardu podataka za ovaj javni resurs.
Baza je otvorena za druge istraživačke timove, što znači da će se ista građa koristiti i za pitanja koja autori nisu postavili.
Koji su se virusi budili
Od jedanaest otkrivenih, četiri su se javljala češće od ostalih:
- Epstajn-Barov virus
- herpes simpleks virus 1
- citomegalovirus
- virusi iz porodice Anelloviridae
Poslednja stavka je i najzanimljivija. Anelloviridae su slabo opisana porodica koja u latentnom obliku živi kod oko 90 odsto ljudi i nije povezana ni sa jednom poznatom bolešću. Baš je njihovo buđenje kod ovih pacijenata pratila kasnija fizička onesposobljenost i dugi kovid.
„Ova veza sa dugim kovidom je zanimljiv nalaz jer milioni ljudi širom sveta pate od tog hroničnog stanja”, rekao je Levi u saopštenju bolnice.
Zapaljenje, a ne pad imuniteta
Analiza uzoraka krvi dala je nalaz koji odstupa od dosadašnjeg objašnjenja. Smatralo se da se uspavani virusi bude kada imuni sistem oslabi. Ovde su se Epstajn-Barov virus i citomegalovirus budili uporedo sa sistemskim zapaljenjem, kod ljudi čiji imunitet nije bio potisnut. Autori to opisuju kao do sada nepoznat mehanizam.
Levi podseća i zašto tema nije zatvorena:
Iako mnogi više ne smatraju kovid problemom, u respiratornoj sezoni 2025/2026 od kovida je u Sjedinjenim Državama umrlo do 50.000 ljudi, a po nekim procenama više od deset miliona odraslih Amerikanaca pati od dugog kovida.
Da li je dokazano da virusi izazivaju dugi kovid?
Nije. Studija meri povezanost, ne uzročnost. Podatak da se kod pacijenata koji su kasnije razvili dugi kovid češće budila jedna porodica virusa ostavlja otvorena bar tri objašnjenja: da buđenje virusa doprinosi tegobama, da je ono samo posledica istog težeg toka bolesti koji vodi u dugi kovid, ili da oba nalaza proističu iz nečeg trećeg što nije mereno.
Ograničenja su i u samom uzorku. Praćeni su bolnički pacijenti, dakle teži oblici, pa se rezultat ne prenosi na one koji su kovid prošli kod kuće. Nalazi se odnose na prvih 40 dana od prijema, ne na proizvoljan trenutak posle infekcije. Nijedna terapija ovde nije testirana, niti je pokazano da bi sprečavanje buđenja virusa promenilo ishod. Sledeći korak koji tim najavljuje ide upravo u tom pravcu, ka tome kako imuni sistem reaguje na te viruse tokom bolesti i kada bi eventualna intervencija imala smisla.
